Drijvende eilanden - Urban Aquascaping

Ruime oeverbeplanting is belangrijk in de strijd tegen de giftige blauwwieren. Het aanplanten van waterplanten lukt niet altijd. De milieudienst werkt daarom al enkele jaren met zogenaamde drijfmatten waar waterplanten kunnen ingeplant worden. Lieven Stubbe

Diensthoofd Milieu-Educatie en Landschapszorg, Dienst Milieu Educatie - Stad Ieper

Ga direct verder naar…

Drie Belangrijke Toepassingen van Drijvende Eilanden – Eilandfilters

Stadsbegroening / Urban landscaping

Drijvende eilanden bieden de gelegenheid om binnen bestaande waterlopen stadsbegroening uit te voeren met optimale groenbeleving.

Biodiversiteit / Ecologisch herstel

Door verhoging van planten-diversiteit trekken de eilanden vogels en nuttige insekten aan. Ook onderwaterdiertjes duiken terug op.

Waterkwaliteit / Vispopulaties

Hogere zuurstofgehaltes verbeteren waterkwaliteit. Giftige blauwwieren worden geweerd. Visbroed vindt er een veilige schuilplaats.

Wat is een drijvend eiland?

Een drijvend eiland is een constructie waarop moeras- en waterplanten aangeplant worden. De plantengroei geeft een flink wortelstelsel met luchtweefsel. Dat zorgt voor bijkomende drijvend vermogen. De planten en nuttige micro-organismes verzorgen talloze zinvolle ecologische functies. Daardoor bezorgen die het water een betere kwaliteit. Een eiland van slechts 4 vierkante meter heeft al een zeer grote impact op een waterpartij of kanaal.

Grotere of langwerpige eilanden kunnen voorzien worden van wandelpaden, terrassen, steigers, kijkhutten, vissersposten, etc. Als we nog een stapje verder gaan kunnen zelfs kiosken gebouwd worden, voor educatie of toerisme. Uiteraard met een groendak 😉

Zo’n drijvend eiland, groot of klein, is snel en eenvoudig te plaatsen. Ze kosten een fractie van een vergelijkbare ‘vaste constructie’. Met de juiste keuze van materialen en goede technische combinaties kunnen op kleine oppervlaktes zeer veel nuttige en aangename functies vervuld worden. Eenmaal volgroeid zijn ze een lust voor het oog en een oase van rust in een drukke stad.

Hoe werkt zo’n eiland?

Drijvende eilanden

De planten doorwortelen de drijvende matten. De matten zijn opgebouwd uit open weefsels. De wortels groeien er in en doorheen. Ze vormen een flink kluwen onder het eiland. Afhankelijk van de keuze van mat kunnen andere soorten planten uitgezet worden. Elk type mat kan zo een andere functie vervulling. Voor wandelpaden en terrassen worden combinaties van pontons en matten gemaakt.

Hoe werkt de onderliggende biologie?

Ecologische functionaliteit

De eco-functies zijn in een tweetal grote luiken op te splitsen.

1 De planten zuigen via de wortels water en voedingstoffen ‘omhoog’ . Ze pompen zuurstof ‘omlaag’ naar de onderliggende waterlagen. Deze zuurstof aanrijking reikt tot diep en ver voorbij het eiland.

2 De wirwar aan wortels onder de mat wordt door nuttige micro-organismes overgroeid. Deze nemen afvalstoffen uit het water op en breken ze af tot voedingstoffen. Deze micro-flora en -fauna vormt zich tot een ‘biofloc’. Dat is dan zelf de voedingsbron voor waterdiertjes en jonge visjes.

Historische achtergrond & recente innovaties

  • Eiland geschiedenis

Regelmatig hoor je berichten dat deze of gene het ‘eerste drijvende park van Europa‘ , of ‘Canada’ etc, heeft gerealiseerd. Dat is best wel nieuwswaardig en sympathiek.

En zo’n berichtgeving houdt de innovatieve drive er ook wel in.

Maar drijvende eilanden worden al honderden jaren gebouwd. Ze komen in diverse vormen en voor verschillende doeleinden voor.

1 De Chinampas, De Uros op Titicaca Meer, tuinen op Lake Inle, … Deze historische structuren gaan van eenvoudige wortel matten voor groenten-en fruitteelt, tot uitgestrekte wooncomplexen en ook de gekende ‘floating markets’ van Zuid Oost Asia.

  1. Floating Markets with Mark Wiens

2 Hoe oud het concept ook is, leven op het water spreekt onwaarschijnlijk tot de verbeelding. In de voorbije decennia hebben talloze designers en architecten fantastische eilandconcepten bedacht en gevisualiseerd. Sommige zeer praktisch, andere dan weer heel futuristisch. Sommige realiseerbaar, andere (nog) niet.

3 De laatste 15 jaar zijn er  verschillende concrete projecten gerealiseerd. Van demoproject tot succesvolle toepassingen in waterzuivering, private watertuinen of de eerste ‘urban farming’.

Blijkbaar hebben we met z’n allen begrepen dat duurzame kolonisatie van het water dichterbij is dan de kolonisatie van Mars 😉

Vandaag kunnen we steunen op jarenlange ervaring in waterbouwkunde, materiaalkennis en aquatische biologie. We kunnen best wel stellen dat er wereldwijd vele honderden, zoniet duizenden drijvende eilanden met succes gebouwd zijn.

Eilandprojecten gaan van kleine residentiële projecten tot ‘futuristische’ projecten.

 

Zonering van oever tot open water

  • Oever – oever/moerasplanten

  • Waterzone – luwte voor gevoelige planten, kleine dieren, visbroed.

  • Eilanden met beplanting

    • Moerasplanten – waterplanten
    • Uitwaaierende waterplanten
  • Open Waterzone

Projecten met onze partners

Concrete case studies vind je hier 😉

De ‘Top Tienen’ van Drijvende Eilanden

Tien Project Types

  1. Groene oevers voor steden
  2. Broedplaats voor watervogels
  3. Visbezetting in vijvers en kanalen
  4. Zwemvijvers en recreatie
  5. Parkvijvers verrijken
  6. Stormwater buffers
  7. Blauwwieren preventie
  8. Blusvijvers
  9. Educatieve projecten
  10. Urban farming

Tien Voordelen van Drijftillen

  1. Energievrije zuurstofverrijking
  2. Stikstof- en fosfaat reductie
  3. Verhoging van biodiversiteit
  4. Bescherming van oever en kades
  5. Herstel natuurlijke processen
  6. Geen beton- of breekwerken
  7. Ruimtebesparend – kostefficiënt
  8. Beperkte onderhoudsvraag
  9. Snel en eenvoudig geplaatst
  10. Verplaatsbaar en herbruikbaar

Tien Ecologische Functies

  1. Waterzuivering
  2. Verkoelend effect
  3. Groene oase van rust
  4. Verbetering luchtkwaliteit
  5. Preventie tegen blauwwieren
  6. Zuurstof verhogend
  7. Broedplaats voor watervogels
  8. Herstel natuurlijke visbezetting
  9. Regionale groene corridors
  10. Luwte tussen oever en eiland

Case Studies

Hieronder vind je een selectie van verschillende types van ‘eiland’ projecten. Deze werden gerealiseerd met diverse types drijvende eilanden, pontons, positie, inplanting, met extra drijfzomen of drijftillen… De doelstellingen zijn vaak sterk verschillend. Daardoor worden andere keuzes en opties mogelijk.

Er bestaan uiteraard nog talloze andere varianten.

Ontwerp, uitvoering en respectieve partijen worden aangegeven per project. Voor meer informatie, neem contact met ons op.

Project IJzerlaan/Kanaal, Stadsbegroening en Groene Gordel, Antwerpen

Project: Drijvende Eilanden in het IJzerkanaal, Antwerpen.

Project Design by Navicula & Besix

Opdrachtgever: ‘Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel’

Types en structuren: Maatwerk drijvende eilanden met Esthec afboordingen rondom de beplanting. Verankering met inox kabels aan de kademuren.

Eenheden: 50 units van 2.0 m x 1.0 m x 30-35 cm dikte (meerlaag) met voorgekweekte beplanting

Aspect: Zonnige zijde kort langs oever geplaatst

Key features:

  • Langwerpige eiland configuraties verankerd met Esthec plankenafboording.
  • De eilanden worden aangeplant met inheemse soorten.
  • Ongeveer 100 m², laterale % dekking.
  • Bouwtijd: 1-2 weken. Lancering: Voorjaar 2019

Key purpose:

  • Stadsbegroening en verbinding met groene corridor.
  • Gezond water in de stad.
  • Preventie van algenbloeien / blauwalg tijdens de zomermaanden (groene algen, blauwalgen).
  • Verhoging van bio-diversiteit en milieu educatie

Het project IJZERLAAN = water in de stad

Het project IJzerlaan bestaat uit een aantal werken die de omgeving van de IJzerlaanbrug voorbereiden op de verbreding van het Albertkanaal en de werken voor de Oosterweelverbinding. Tegelijkertijd wordt het project aangegrepen om de omgeving op te waarderen en om nieuwe (groene) ruimte te creëren.

De afbraak van de bestaande IJzerlaanbrug wordt aangegrepen om de IJzerlaan helemaal opnieuw aan te leggen en in te richten. De IJzerlaan krijgt een nieuw wegprofiel, zoals op het zuidelijk deel van de Singel. Er komen drie bomenrijen en de kruispunten worden aangepast.

Onder de IJzerlaan liggen nog steeds de oude kademuren van de Kempische Vaart. Dat is het kanaal dat ooit Antwerpen met Herentals verbond. De heraanleg van de IJzerlaan biedt de kans terug water in de stad te brengen. Dat kan door een deel van deze kademuren te hergebruiken voor een nieuw kanaal. Dit kanaal zal het Lobroekdok met het Asiadok verbinden. Meer informatie.

 

 

Stadsbegroening, Shanghai, China

Project: Drijvende Eilanden in Shanghai, China.

Project Design by Floating Island International Types en structuren: Volledige beplanting op drijvende matten Eenheden: Diverse begroeningsoevers langs de kades en muren van gebouwen Key features:

  • Langwerpige en compacte eiland configuraties.
  • De eilanden werden aangeplant met zowel functionele soorten als met esthetisch sierplanten.

Key purpose:

  • Stadsbegroening in een sterk verstedelijkte omgeving.
  • Verbetering van waterkwaliteit.
  • Verhoging van bio-diversiteit

Bioremediatie – Slibreductie – Diversiteit, Majoorgracht Fase 1, Ieper, België

Project: Drijvende Eilanden in Majoorgracht Fase 1, Ieper.

Project Design by Navicula Opdrachtgever: Dienst Milieu Educatie & Landschapszorg, Stad Ieper Types en structuren: Volledige beplanting op drijvende matten Eenheden: Langwerpige eilanden; 30 units van 2 m x  1 m x 20 cm dikte (vierlagig) met plantgaten Key features:

  • Langwerpige eiland configuraties verankerd met inox kabels aan heipalen in de water zone.
  • De eilanden werden aangeplant met inheemse soorten.
  • Ongeveer 60 m², minimale % dekking van de vijver.
  • Bouwtijd: 2 dagen.

Key purpose:

  • Bestrijding en preventie van algenbloeien tijdens de zomermaanden (groene algen, blauwalgen).
  • Verbetering van waterkwaliteit en slibreductie
  • Verhoging van bio-diversiteit en milieu educatie

Stadsbegroening – habitat diversiteit, Camley Street/Kings’ Cross, London, UK

Project: Drijvende Eilanden in Regent’s Canal, Camley Street Natural Park, London, Uk.

Project Design by Frog Environmental Opdrachtgever: London Wildlife Trust & ‘volunteers’ Types en structuren: Volledige beplanting op drijvende matten. Drijvend observatie eiland ‘VIEWPOINT’- architecturaal designer eiland.

Eenheden: 55 vierkante meter met basisunits van 1.0 m x 2.0 m inheemse beplanting. en ‘VIEWPOINT observational deck’ Key features:

  • Complexere eiland configuratie met kijkhut – observatie dek, verankerd met inox kabels.
  • De eilanden werden aangeplant met inheemse soorten.
  • Ongeveer 55 m², minimale % dekking van het kanaal.
  • Bouwtijd: 2 dagen.

Key purpose:

  • Verhoging habitat diversiteit.
  • Recreatie en tourisme
  • Verbetering van bio-diversiteit en milieu educatie

Bioremediatie – Algenbestrijding – Diversiteit, Zillebekevijver Fase 1, Ieper, België

Initiële eenden- en ganzenvraat kort na de eerste aanplant is intussen volledig overgroeid door de moerasplanten. HLN

Project: Drijvende Eilanden in Zillebekevijver Fase 1, Ieper.

Project Design by Navicula Opdrachtgever: Dienst Milieu Educatie & Landschapszorg, Stad Ieper Types en structuren: Volledige beplanting op drijvende matten Eenheden: Langwerpige eilanden; 20 units van 2 m x  1 m x 20 cm dikte (vierlagig) met plantgaten Key features:

  • Langwerpige eiland configuraties verankerd met inox kabels aan palen in de water zone.
  • De eilanden werden aangeplant met inheemse soorten.
  • Ongeveer 40 m², minimale % dekking van de vijver.
  • Bouwtijd: 1 dag.

Key purpose:

  • Bestrijding en preventie van algenbloeien / blauwalg tijdens de zomermaanden (groene algen, blauwalgen).
  • Verbetering van waterkwaliteit en slibreductie
  • Verhoging van bio-diversiteit en milieu educatie

Algenbestrijding – blauwalgen preventie, Jinan, China

Project: Drijvende Eilanden in Yingri Lake, Jinan, China.

Project Design by Floating Island International Opdrachtgever: Gardening Bureau of Jinan City Types en structuren: Volledige beplanting op drijvende matten Eenheden: Diverse begroeningsoevers en eilandhoeken langs de kades en in het open water Key features:

  • Langwerpige en compacte eiland configuraties.
  • De eilanden werden aangeplant met zowel functionele soorten als met esthetisch sierplanten.
  • Ongeveer 660 m², ~6.5% dekking van de vijver.
  • Bouwtijd: 1 – 2 weken.

Key purpose:

  • Bestrijding en preventie van algenbloeien tijdens de zomermaanden (groene algen, blauwalgen).
  • Verbetering van waterkwaliteit.
  • Stadsbegroening in een sterk verstedelijkte omgeving
  • Verhoging van bio-diversiteit

Visbezetting- Recreatie – Diversiteit, Majoorgracht Fase 3, Ieper, België

Dit is een ideale taak voor onze teams. Het is eens iets anders dan snoeien en maaien, het resultaat is snel te zien en bezoekers geven direct appreciatie voor het geleverde werk.

De Groene Kans

Project: Drijvende Eilanden in Majoorgracht Fase 3, Ieper.

Project Design by Navicula Opdrachtgever: Dienst Milieu Educatie & Landschapszorg, Stad Ieper Types en structuren: Volledige beplanting op drijvende matten met innovatieve aanplant techniek voor latere seizoensaanplant, i.e. nazomer. Eenheden: Langwerpige eilandstrook; 1 unit van 10 m x  1.15 m x 2-3 cm dikte (enkele laag) met jute afdekking. Plantgaten en voorbewortelde matten werden in de jute afdekking ingewerkt. Key features:

  • Langwerpige eiland configuratie verankerd met inox kabels aan steenkorven in de oever
  • De eilanden werden aangeplant met inheemse soorten.
  • Ongeveer 11 – 12m², minimale % dekking.
  • Bouwtijd: 1 dag. Lancering: Augustus 2018

Key purpose:

  • Verbetering van waterkwaliteit voor visbroed en recreatie
  • Bestrijding en preventie van algenbloeien / blauwalg tijdens de zomermaanden (groene algen, blauwalgen).
  • Verhoging van bio-diversiteit en milieu educatie